Drakula Üzerine Küllî Bir İnceleme

 

    Giriş

    Bilindiği gibi Drakula, incelenmek için son derece geniş bir mevzu. Her bir özneyi teker teker yazacak olsam blogda çok fazla yayın kalabalığı yapmak durumunda kalacağım. Bundan dolayı bu yazıda ele alacağım konu üzerine ayrı ayrı dağınık yazılar yazmaktansa daha derli toplu bir surette her şeyi tek bir yazıda toplamamın daha uygun olacağını düşündüm. Yani Drakula'yı tüm yönleriyle ele alacağım bu yazımda yalnızca tarihi ve edebi yönüyle değil, sinema ve müzik gibi popüler kültürdeki yeriyle de inceleyeceğim. Bu sebeple en kapsamlı, muhtemelen en uzun ve en detaylı yayınım bu olacak. 

The Cask of Amontillado - Edgar Allan Poe

    

    Yeni bir yazı serisine başlıyorum. Edgar Allan Poe'nun öykülerini konu alacağım bu seride ilk durağımız 1846 sonbaharında yayımlanmış olan "Amontillado Fıçısı" olarak Türkçeye çevrilmiş The Cask of Amontillado, sadece birkaç sayfa uzunlukta oldukça kısa bir hikaye olmasına rağmen okuyucunun kalbinde uyandırdığı son derece derin ve şok edici hislerin yoğunluğu yadsınamaz bir gerçektir. Bundan mütevellit mezkur hikayeyi okuduğunuz bu birkaç dakikalık süre içinde bile sarsılmanız yüksek ihtimal.

Gotik Edebiyatın Başlangıcı, Otranto Şatosu- Horace Walpole

 

    Gotik edebiyat yazılarımıza, tarihe "ilk gotik eser" olarak geçen Otranto Şatosu ile devam ediyoruz. 

    Evvela şunu belirtmekte fayda var ki, bu kitap aslında korkutmak gayesiyle kaleme alınmış değil, bilakis güldürmek niyetiyle yazılmış fakat bazı okuyucular tarafından ciddi algılanarak gotik edebiyatın öncüsü olma etiketi üzerine yapışmış bir eserdir. Kitabı samimane bir niyetle okuyan bir kısım insanı korkudan buz kesmiş, bir kesimi ise amacına ulaşarak kahkahalara boğmuş ilginç bir novella Otranto Şatosu.

The Italian- Ann Radcliffe

  Yıl 1796; bir tarafta Matthew Lewis'in henüz 19 yaşındayken yazdığı The Monk'u, diğer tarafta Ann Radcliffe'in ustalık eseri The Italian'ı. Bu romandan söz edebilmek için, bunlardan birinin diğerinin müsebbibi olması hasebiyle, yolumuz The Monk'tan geçmek durumunda. Bu girift meseleyi ele almaya ise; zamanda "biraz" geriye, on sekizinci yüzyıl sonlarına giderek The Monk'un yazıldığı dönemde nasıl ses getirdiğini ve nasıl sansasyonel bir tesiri olduğunu görmekle başlayacağız. 

Dr. Jekyll ve Bay Hyde'ın Tuhaf Hikâyesi

 

    Robert L. Stevenson'un 1886 yılında kaleme aldığı novella, Viktorya Dönemi Londra'sından gotik bir hikaye olmakla beraber insan psikolojisinin karanlık dehlizlerini konu almış bir bilim kurgu eser olarak edebiyat tarihinde kendine kavi bir mevcudiyet bulmuştur. Öyle bir mevcudiyet ki, yayımlandıktan sonra birkaç ay içinde 40.000 adet satıldı, papazlar tarafından kilise kürsülerinde anıldı. Sinema ve tiyatro uyarlamalarını ise saymakla bitmez. Hatta o kadar ünlü olmasa da en az bir Frankenstein kadar tesiri vardır, desek yanılmış olmayız zannımca.

The Raven - Kuzgun

 

"While other kids read books like 'Go Jane, Go' Vincent's favorite author is Edgar Allan Poe."

    Yaşım 17 civarındayken Kuzgun şiirini -ve dolayısıyla Edgar Allan Poe'yu- ilk keşfettiğim zaman ruhumun derinliklerinde gayet derecede latif ve bir o kadar da şedid bir his uyanmıştı. Adını koyamadığım bu duyguya bir zaman sonra "gotik his" diyecektim zira ne tam olarak melankoli, ne tam bir hüzün ne de tam bir huzur idi. Hepsinden müteşekkil bir tarzda, tuhaf ama asla içinden çıkmak istemediğim bir halet-i ruhiye. İşte Kuzgun'un kalbimde uyandırdıkları bunlardı. Ben de bu yazımda Kuzgun hakkında dilim döndüğünce iki kelam etme niyetindeyim.

The Monk - Matthew Gregory Lewis

    Yine çok güzel bir gotik eserden bahsetmek istiyorum. Bu seferki Matthew Lewis'in 1796 yılında yazmış olduğu The Monk. Gotiğe gönül verenlerin çok iyi bildiği gibi o yıllar gotik edebiyatın en semereli yıllarıydı. Ann Radcliffe de o yıllarda aktif bir şekilde yazmaktaydı. İşte bu mezkur kitabın, bu hanımefendinin eserlerinden biri olan The Italian ile oldukça benzerlikleri, bir o kadar da farklılıkları olduğunu anlıyoruz okurken. Bunun sebebi Matthew Lewis bu kitabı yazdıktan sonra Radcliffe hanım bundan rahatsız olmuş olacak ki "gotik öyle olmaz böyle olur" dercesine The Italian'ı kaleme almış. Bu olaya ve gotikteki horror ve terror farkına The Italian yazımda detaylıca değineceğim fakat öncelikle The Monk'tan bahsedeyim.

Dorian Gray'in Portresi - Oscar Wilde

    Eşsiz güzelliğe sahip masum bir genç olan Dorian Gray'in trajik hikayesini konu alıyor bu eser. Hayatta yaptığımız her eylemin bir bedeli olduğunu vurguluyor ve Dorian Gray de bunu ağır bir şekilde öderken dahil oluyoruz onun hayretengiz öyküsüne.

 

Yürek Burgusu - Henry James

 

Dış dünyadan izole bir konakta yetim ve öksüz iki küçük çocuğa mürebbiyelik yapmaya giden genç bir kadının olağanüstü (ya da sadece bir sanrıdan ibaret olan) hikayesini anlatır Yürek Burgusu. Eserin müellifi Henry James, 1843'te Amerika'da dünyaya gelir ancak hayatının çoğunu Avrupa'da geçirmiştir. Yürek Burgusu'nu kaleme aldığında takvimler 1898 yılını göstermekteydi. O döneme göre çarpıcı olduğunu düşündüğüm bu novellayı günümüz gözüyle okumanın yanlış olacağı kanaatindeyim. Bu okuduğum her kitap, izlediğim her film için geçerli.

Udolf Hisarı (Mysteries of Udolpho) - Ann Radcliffe

   1764 yılında Ann Radcliffe tarafından yazılan bu hikaye, Gotik edebiyatın ilk meyvelerinden ve en tipik örneklerinden. Şatolar, hayaletler, zalimler, esrarlı odalar ve dehlizler...

    Hikaye, Emily St. Aubert'in başından geçen talihsiz serüvenleri konu alıyor. Yakın zamanda annesi ölmüş bu kızcağızın babası ağır bir hastalığa yakalanmasından dolayı doktorun uzun bir seyahatin iyi geleceği yönündeki tavsiyesi üzerine birlikte yola koyuluyorlar. Yolculuk esnasında Valancourt adındaki bir gençle tanışıp, tabii ki, aşık oluyorlar. Bu arada babasının hastalığı ağırlaşıp vefat edince zavallı Emily, vasiyeti üzerine bir hayli mağrur ve menfaatçi bir kadın olan halası Madam Cheron ile yaşamak mecburiyetinde kalıyor.

Vathek - William Beckford

William Beckford’un 1786 yılında kaleme aldığı bu eser, batının karanlık gotik havası ile doğunun masalsı renklerini birleştirir. Benim de kitaba başlarken herkesin aklına gelen bir sorum vardı: “Gotik atmosfer İslam coğrafyasında nasıl sağlanabilir ki?” Okuduktan sonra bu sorum da giderilmiş oldu.